Bez dogmatu

Księga Izajasza 7,10-14
Ewangelia Łukasza 1,26-38
Dziś w Kościele rzymskokatolickim i w niektórych innych Kościołach uroczystość Zwiastowania Pańskiego. Upamiętnienie liturgiczne wizji, w której anioł oznajmia Marii z Nazaretu, że będzie matką Syna Bożego, i że dokona się to nadnaturalnie, cudownie, bez udziału mężczyzny. Jak tu pisałem nieraz, współcześni teologowie, także rzymskokatoliccy, mają co do tego dziewiczego poczęcia wątpliwości. Trudno się młodziutkiemu Kościołowi dziwić, że pojawienie się Chrystusa pośród naszych przyziemności wyobraził sobie jako coś zupełnie niezwykłego, jako dzieło Tego, który w sposób niezwykły przenika wszystko. Niemniej – powiada ks. Wacław Hryniewicz – „W Biblii istnieje wiele pokładów znaczeniowych, które wymagają różnych sposobów interpretacji”. Chodzi o to, że nie możemy rozumieć jej tekstów zawsze w sposób dosłowny. Zawsze są jakoś uwarunkowane miejscem i czasem. Tamten czas sprzyjał „nadnaturalnej” interpretacji różnych wydarzeń, poza tym nasiąkał powoli przychodzącą z różnych stron niechęcią do „ciała”, do czynnika materialnego w człowieku, do wiązanego wyłącznie z ciałem życia seksualnego. „Wiadomo również – pisze dalej ks. Hryniewicz – iż mit narodzin z dziewicy był szeroko rozpowszechniony w starożytności, zwłaszcza w Egipcie i mitologii grecko-hellenistycznej. Czy zatem sens opowiadania o dziecięctwie Jezusa i Jego dziewiczych narodzinach można uczynić bardziej zrozumiałym dla ludzi współczesnych? Czy Jego dziewicze narodziny rzeczywiście miały miejsce? Biolodzy zdecydowanie odrzucają w tym wypadku możliwość partenogenezy. Czy chrześcijanin musi zatem powołać się na cud wbrew wszelkim prawom przyrody?” Można odpowiedzieć, że prawa przyrody to dla nas dzisiaj pojęcie niewiele mniej staroświeckie niż wiara w cuda: ileż takich praw kwestionuje współczesna fizyka! Dzisiejsza medycyna nie umie wytłumaczyć tylu niespodziewanych uzdrowień: być może wyjaśnią się z czasem, czy aby na pewno jednak tamto narodzenie bez udziału mężczyzny nigdy nie wyda się mniej biologicznie niezwykłe?
Ks. Hryniewicz przedstawia niemniej dzisiejsze, historyczno-krytyczne badania nad Biblią w tej sprawie. Otóż wiara w dziewicze poczęcie została zaznaczona tylko w dwóch ewangeliach: nie znajdujemy jej ani w pierwszej historycznie, Markowej, ani w najpóźniejszej – przypisywanej apostołowi Janowi. Tym bardziej nie czytamy nic na ten temat w listach Pawłowych i w żadnym innym tekście nowotestamentalnym: tak zwane Ewangelie Dzieciństwa poprzedzają tylko dzieła Mateusza i Łukasza. Biologiczne dziewictwo Matki Jezusa – stwierdza ks. Hryniewicz – nie jest centralnym elementem Ewangelii, a przez to wiary chrześcijańskiej. „Wiara w Chrystusa jako Syna Bożego jest niezależna od wiary w dziewicze narodziny.” Nie jest jej koniecznym warunkiem. Co nie znaczy, że ta druga wiara nie ma żadnego związku z pierwszą, fundamentalną. Opowieści o niezwykłych narodzinach Jezusa z Nazaretu są „teologicznym symbolem nowego początku, który dokonał się w dziejach świata mocą Boga za pośrednictwem Jego Syna. Wydarzenia tego nie sposób wyjaśnić na podstawie normalnego rozwoju doczesnej historii ludzkości.” Ówczesnym ludziom symbol narodzin z dziewicy był do całej wiary chrześcijańskiej niezbędny, nam chyba konieczny nie jest. Nie kwestionujmy jednak dogmatu w sposób dogmatyczny: jeżeli uznajemy istnienie Boga, to musimy zgodzić się ze słowami anioła z dzisiejszego fragmentu ewangelii, że „dla Boga nie ma nic niemożliwego”.
Na koniec informuję, że w dzisiejszym fragmencie Księgi Izajasza mamy sławne słowa uważane za prorocze: „Oto Panna pocznie i porodzi Syna i nazwie go imieniem Emmanuel, to znaczy Bóg z nami”. W tekście hebrajskim mogło chodzić o młodą mężatkę, ale w żydowskim przekładzie Biblii na grekę Septuagincie (280 – 130 r. przed Chrystusem) odpowiedni termin oznacza już wyłącznie dziewicę. Daje to do myślenia.

Skomentuj

Wprowadź swoje dane lub kliknij jedną z tych ikon, aby się zalogować:

Logo WordPress.com

Komentujesz korzystając z konta WordPress.com. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie na Google

Komentujesz korzystając z konta Google. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie z Twittera

Komentujesz korzystając z konta Twitter. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie na Facebooku

Komentujesz korzystając z konta Facebook. Wyloguj /  Zmień )

Połączenie z %s